مىگويد : « سند اين نقل كاملا صحيح است » « 1 » . أبو جعفر طبري از عكرمة روايت كرده كه ابن عباس گفته است : « نزول قرآن ، از آغاز تا پايان ، بيست سال به طول انجاميد » « 2 » . أبو الفداء إسماعيل بن كثير دمشقي ( متوفاى 774 ) از محمد بن إسماعيل بخارى حديثي مىآورد كه ابن عباس وعايشه گفتند : « قرآن به مدت ده سال در مكة وده سال در مدينه نازل شد » ونيز از أبو عبيد قاسم بن سلام روايت بيست سال نزول قرآن را آورده ودر پايان گفته است : « هذا اسناد صحيح » « 3 » . در اينجا سه پرسش مطرح مىشود : - چگونه نزول قرآن يا آغاز نزول آن در شب قدر بوده است در حالي كه بعثت پيامبر در 27 رجب با پنج آية از أول سورهء علق آغاز شد ؟ - چگونه نزول قرآن در شب قدر انجام گرفته است در حالي كه قرآن در مدت بيست سال ، نجوما يعنى هر چند آية ودر مناسبت‌هاى مختلف وپيش‌آمدهاى گوناگون ، نازل شده است ؟ - كدام آيات يا سوره براي نخستين بار بر پيامبر نازل شده است ؟ اگر اولين آيات يا اولين سوره ، سورهء علق وپنج آية از ابتداى آن است ، چرا به سورهء حمد « فاتحة الكتاب » مىگويند ؟ جواب پرسش أول وسوم روشن است . زيرا نزول قرآن ، چنان‌كه اشاره شد ، سه سال پس از بعثت انجام گرفته است . در سه سال أول بعثت ، دعوت به گونهء سرّى انجام مىگرفت وهنوز براي اسلام كتابي نازل نشده بود . تا آن كه آيهء « فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ . . . » « 4 » نازل گرديد وپيامبر صلّى اللّه عليه وآله به اعلام علني دعوت مأموريت يافت ونزول قرآن آغاز شد « 5 » . اما چرا به سورهء حمد « فاتحة الكتاب » مىگويند ، اگر اين نام را در زمان حيات پيامبر صلّى اللّه عليه وآله بر آن سوره اطلاق كرده باشند « 6 » ، بدين دليل است كه اولين سورهء

--> ( 1 ) ر . ك : ابن كثير ؛ البداية والنهاية في التاريخ ؛ ج 3 ، ص 4 . الاتقان ؛ ج 1 ، ص 45 . طبقات ابن سعد ؛ ج 1 ، ص 127 . ( 2 ) تفسير طبري ؛ ج 2 ، ص 85 . ( 3 ) ابن كثير ؛ فضائل قرآن ( در پايان تفسير ابن كثير چاپ شده است ) ص 2 . ( 4 ) حجر 15 : 94 . ( 5 ) ر . ك : التمهيد ؛ ج 1 ، ص 108 به بعد . ( 6 ) ممكن است اين نام پس از رحلت پيامبر وموقعى كه جمع قرآن صورت گرفت بر آن سوره اطلاق شده